Với sự phát triển không ngừng của công nghệ, chuyển đổi số là xu hướng của xã hội và đặc biệt là trong giáo dục. Việc áp dụng công nghệ vào giáo dục tạo nên bước ngoặt phát triển cho giáo dục. Vậy, chuyển đổi số trong giáo dục là gì?
Trong Chương trình Chuyển đổi số quốc gia đến năm 2025, định hướng đến năm 2030” được phê duyệt tại Quyết định số 749/QĐ-TTg ngày 3.6.2020 của Thủ tướng Chính phủ xác định: “Phát triển nền tảng hỗ trợ dạy và học từ xa, ứng dụng triệt để công nghệ số trong công tác quản lý, giảng dạy và học tập; số hóa tài liệu, giáo trình; xây dựng nền tảng chia sẻ tài nguyên giảng dạy và học tập theo cả hình thức trực tiếp và trực tuyến. Phát triển công nghệ phục vụ giáo dục, hướng tới đào tạo cá thể hóa. 100% các cơ sở giáo dục triển khai công tác dạy và học từ xa, trong đó thử nghiệm chương trình đào tạo cho phép học sinh, sinh viên học trực tuyến tối thiểu 20% nội dung chương trình. Ứng dụng công nghệ số để giao bài tập về nhà và kiểm tra sự chuẩn bị của học sinh trước khi đến lớp học”. Như vậy việc chuyển đổi số trong Giáo dục và Đào tạo tập trung vào hai nội dung chính: Chuyển đổi số trong quản lý và chuyển đổi số trong dạy, học, kiểm tra, đánh giá.
Tại tỉnh Lào Cai, việc thực hiện chuyển đổi số trong Giáo dục đã được triển khai rộng rãi từ năm học 2021. Rất nhiều Hội nghị, Hội thảo về Chuyển đổi số đã diễn ra nhằm tìm kiếm giải pháp phù hợp cho công cuộc chuyển đổi số của đơn vị.
Đồng chí Ngô Vũ Quốc – Phó chủ tịch UBND Thành phố Lào Cai phát biểu khai mạc Hội thảo về Chuyển đổi số trong Giáo dục
Qua các cuộc Hội thảo đã cho thấy, nhiều trường học trên địa bàn tỉnh Lào Cai nói chung, thành phố Lào Cai nói riêng đã có những bước tiến lớn trong chuyển đổi số và đạt được nhiều thành tựu đáng khích lệ:
Huyện Bảo Thắng đã xây dựng được bộ giáo án điện tử dùng chung toàn huyện; Xây dựng thành công thư viện điện tử; Tổ chức các tiết giảng kết nối với các trường Tiểu học tiên tiến trong và ngoài tỉnh; Tổ chức dạy học theo mô hình lớp học đảo ngược; Dịch vụ công trực tuyến mức độ 3, 4; Trang bị hệ thống cơ sở hạ tầng cho chuyển đổi số được đầu tư.
Thành phố Lào Cai: 100% các cuộc họp tại Phòng GD&ĐT thực hiện không giấy tờ, 70% các cuộc họp giữa phòng với các cơ sở giáo dục tổ chức trực tuyến; 100% hệ thống văn bản theo quy định được xử lý, điều hành trên hệ thống IOffice; 100% thủ tục hành chính mức độ 4; Tổ chức nhiều cuộc thi, bài khảo sát online các môn học, kiểm soát chất lượng học sinh qua phần mềm Quizizz, Kahoot…; xây dựng kho học liệu điện tử của ngành trên hệ thống Oneedu;Triển khai quản lý, sử dụng hồ sơ sổ sách điện tử (100% cơ sở giáo dục sử dụng văn bản số, chữ kĩ số, hộp thư công vụ; điểm danh học sinh bằng nhận diện khuân mặt, vân tay; Triển khai hồ sơ sổ sách điện tử,, kết nối đồng bộ); Tuyển sinh trực tuyến đối với học sinh đầu cấp MN, THCS; Xây dựng hệ thống dạy, học và thi trực tuyến; Nâng cao năng lực tin học theo hướng chuẩn quốc tế cho giáo viên và học sinh (dạy Tin học quốc tế IC3 cho học sinh lớp 3,6; đưa dạy lập trình Scatch, lập trình game 3D, C++, Python vào giảng dạy; tập huấn cho giáo viên về trí tuệ nhân tạo)
Nhiều phòng giáo dục quản lý chất lượng học sinh bằng các phần mềm SMAS; sử dụng phần mềm Kiểm định chất lượng giáo dục…; sử dụng một số nền tảng quản lý, tổ chức dạy học trực tiếp, trực tuyến như: Zoom, Google meet, Microsoft Teams…
Kĩ sư Đỗ Hoàng Sơn – Chuyên gia giáo dục STEM -Liên minh Giáo dục STEM trao đổi về tầm quan trọng của nhận thức về chuyển đổi số
Thực tế này đặt ra yêu cầu đối với công tác đào tạo giáo viên, Khoa Sư phạm, Phân hiệu ĐHTN tại tỉnh Lào Cai.
Tích cực tìm kiếm nội dung và tổ chức các buổi sinh hoạt chuyên môn, semina nhằm nâng cao nhận thức cho giảng viên về chuyển đổi số; Tổ chức tập huấn để nâng cao kĩ năng sử dụng CNTT cho giảng viên để 100% giảng viên có kĩ năng thiết kế và số hóa tài liệu phục vụ công tác quản lý và giảng dạy.
Xây dựng hệ thống bài giảng tạo ngân hàng bài giảng trực tuyến; xây dựng ngân hàng câu hỏi dùng chung cho các học phần; Nâng cao năng lực dạy học, tổ chức thi trực tuyến.
Trong các tiết dạy, giảng viên cần giúp sinh viên hình thành năng lực tự học. Điều quan trọng nhất là hình thành ở sinh viên văn hóa giáo dục số (gồm các vấn đề về thái độ học tập, hiểu biết về đạo đức học thuật, tính tự giác, ý thức về học tập suốt đời) để các em chủ động, thích ứng kịp thời với những biến động của xã hội, bắt kịp sự đổi mới ở phổ thông.
Thành lập các câu lạc bộ Tiếng Anh, Tin học, Giáo dục STEM để sinh viên nâng cao năng lực sử dụng ngoại ngữ để tìm kiếm thông tin, năng lực sử dụng tin học để lập trình, thiết kế tài liệu, số hóa tài liệu, khai thác và sử dụng kho dữ liệu dùng chung về giáo dục.
Thiết kế và sử dụng hiệu quả phòng Lap (phòng Giáo dục STEM). Vì hoạt động giáo dục STEM là cầu nối để thúc đẩy chuyển đổi số (xóa mù số và lập trình; dữ liệu về an toàn số; maket tinh; phân tích dữ liệu; vận hành máy móc…). Hình thành ở người học 10 kĩ năng trong tương lai: Làm việc nhóm, Giải quyết vấn đề sáng tạo; sử dụng công nghệ; kĩ năng học tập chủ động…
TS. Dương Tuấn Hưng – Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam tham luận về chuyển đổi số gắn với giáo dục STEM
Tiếp tục điều chỉnh chương trình đào tạo, đề cương chi tiết theo hướng mới, hiện đại, tăng cường thời lượng cho các môn học Tin học, Tiếng Anh; bổ sung, tích hợp nội dung chuyển đổi số, kiến thức mới về công nghệ để sinh viên được tiếp cận như: Internet vạn vật (IoT), robot thông minh, phương tiện xe tự hành, trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (big Data), năng lượng tái tạo, bảo vệ dữ liệu…tạo tiền đề giúp sinh viên thuận lợi trong việc tiếp cận và thực hiện chuyển đổi số sau khi tốt nghiệp.
Tham mưu cho lãnh đạo Phân hiệu tiếp tục đầu tư trang thiết bị cho người học và người dạy (phòng học thông minh, thư viện thông minh…). Đi kèm thiết bị phần cứng là các ứng dụng phần mềm tương thích và kết nối, các nền tảng (platform)… để Khoa, giảng viên tổ chức đồng bộ các hoạt động: quản lý, giảng dạy, học tập, kiểm tra, đánh giá, thi cử, quản lý người học cũng như toàn bộ việc tương tác giữa người học với giáo viên và nhà trường, sinh viên có điều kiện làm quen, thực hành chuyển đổi số.
Chuyển đổi số không chỉ là nhiệm vụ mà Đảng và Chính phủ giao phó cho ngành giáo dục mà còn là vấn đề phương thức cập nhật thiết bị, công nghệ và vấn đề văn hóa con người. Vì vậy, nhiệm vụ chuyển đổi số là rất to lớn và còn nhiều khó khăn, đòi hỏi mỗi giáo viên Khoa sư phạm cần nhận thức sâu sắc, tích cực nâng cao năng lực tự học, tự sáng tạo để thay đổi bản thân, trau dồi kĩ năng nghề nghiệp đáp ứng yêu cầu của công cuộc chuyển đổi số trong giáo dục hiện nay.
Bài và ảnh: Nguyễn Ngọc Ngân
