Trong giai đoạn học tiếng Trung sơ cấp, sinh viên sẽ bắt đầu làm quen với các kiến thức về ngữ âm, từ vựng, chữ viết, mẫu câu đơn giản… Việc sử dụng hình ảnh trong dạy học ở giai đoạn này là phương pháp dạy học tích cực, “trực quan – sinh động”, làm cho tiết học trở nên thú vị, sôi nổi; giúp cho việc luyện phát âm, ghi nhớ từ mới và các mẫu câu cơ bản trở nên đơn giản, nhanh chóng; rèn luyện khả năng tư duy logic và tính sáng tạo, khả năng diễn đạt của sinh viên.
Nhằm mục đích ứng dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy, tạo ra những tiết học sinh động và trực quan, giảng viên bộ môn đã sử dụng hình ảnh trong dạy học môn Đọc – Viết 1 để tăng hứng thú và hiệu quả học tập cho sinh viên năm nhất chuyên ngành Ngôn ngữ Trung Quốc, khoa Các khoa học liên ngành, Phân hiệu Đại học Thái Nguyên tại tỉnh Lào Cai.
- Phân loại hình ảnh sử dụng trong dạy học
Hình ảnh sử dụng trong dạy học bao gồm 3 loại chính, đó là:
Hình ảnh tĩnh: là các hình ảnh đơn giản cơ bản, thường được sử dụng trong dạy học từ mới.
Hình ảnh tĩnh theo tiến trình: là nhóm các bức tranh có sự liên hệ với nhau về mặt thời gian hay tiến trình sự việc, thường được sử dụng trong các bài đọc hay viết theo tranh.
Hình ảnh động kèm âm thanh: hay còn gọi là video clip. Loại này có hình ảnh động kèm âm thanh, thường sử dụng để dạy cả 4 kỹ năng nghe, nói, đọc, viết.
- Lựa chọn hình ảnh phù hợp trong dạy học
Giảng viên sẽ căn cứ vào mục tiêu kiến thức và kỹ năng cụ thể của bài học để lựa chọn và sử dụng hình ảnh phù hợp. Ví dụ:
Đối với tiết học ngữ âm phần thanh mẫu, sinh viên cần ghi nhớ, phân biệt, phát âm và viết lại được chính xác các thanh mẫu. Vì vậy giảng viên sử dụng một video clip có chứa hình ảnh từng thanh mẫu, cách phát âm để sinh viên xem và luyện đọc theo.
Đối với tiết học từ vựng về các thành viên trong gia đình, sinh viên cần biết và hiểu được các từ chỉ thành viên trong gia đình, đọc và viết được chính xác các từ ngữ đó. Giảng viên sẽ sử dụng sơ đồ các thành viên trong gia đình, khi nhìn vào sơ đồ gia đình, sinh viên sẽ trực tiếp hiểu được ý nghĩa của từ mà không cần giảng viên giải thích nghĩa thông qua ngôn ngữ trung gian.
(Video clip về thanh mẫu tiếng Trung)
(Sơ đồ các thành viên trong gia đình)
- Tổ chức các hoạt động học tập kết hợp với sử dụng hình ảnh dạy học
Mỗi hình ảnh đều có thể thực hiện 3 chức năng: thông báo, trình bày thông tin; minh họa, giải thích, mô tả trực quan; tổ chức và tiến hành các hoạt động. Để nâng cao hiệu quả của việc sử dụng hình ảnh trong dạy học, giảng viên nên kết hợp tổ chức các hoạt động học tập khác song song.
3.1.Nghe và nhắc lại từ ngữ trong video clip
Hình thức này thường dùng trong dạy học từ mới. Giảng viên cho sinh viên xem video clip có chứa các từ mới, bao gồm hình ảnh và cách phát âm, yêu cầu sinh viên vừa xem, vừa nhắc lại tên các đồ dùng theo video clip. Sau khi xem xong vài lần, sinh viên kể tên lại các từ mới vừa học, giải thích nghĩa.
Đối với hoạt động này, người học sẽ kết hợp sử dụng các giác quan cùng một thời điểm: (1) Mắt nhìn hình ảnh hiển thị lên màn hình; (2) Tai nghe âm thanh của từ vựng; (3) Miệng phát âm theo bản mẫu; (4) Trí não tập trung hình dung về ý nghĩa của từ vựng. Qua đó, phát huy tối đa tính tích cực của phương pháp dạy học bằng hình ảnh, giúp sinh viên rèn luyện kỹ năng nghe, nói, đọc và tư duy quan sát.
3.2. Quan sát tranh đoán từ, viết từ, nối câu
Đây là hình thức thường dùng để ôn lại từ vựng đã học. Giảng viên đưa ra các bức tranh, sau đó mời sinh viên lên bảng, nói ra các từ vựng tương ứng với từng bức tranh. Từ đó, sinh viên có cơ hội viên rèn luyện phát âm, ghi nhớ từ ngữ, tự tin trước đám đông.
Giảng viên cũng có thể lần lượt đưa ra từng bức tranh một trong khoảng thời gian nhất định để người học viết ra các từ vựng liên quan đến những bức tranh trên càng nhanh càng tốt, rèn luyện kỹ năng viết đúng và nhanh.
Hoạt động này có thể thiết kế với độ khó cao hơn như sau: đưa ra một chuỗi các câu có liên quan tới các bức tranh, sinh viên sẽ nối các bức tranh với các câu tương ứng, sau khi hoàn thành nhiệm vụ, giảng viên mời một hai sinh viên lên bảng trình bày kết quả. Để làm được dạng bài tập này, sinh viên phải nhớ được một lượng từ mới nhất định và các mẫu câu đơn giản, đọc và dịch nghĩa được các câu, tư duy logic để tìm ra mối liên hệ giữa các câu văn và bức tranh, tự tin trình bày trước đám đông.
3.3.Nghe và chọn tranh thích hợp, nghe – vẽ – nói lại theo tranh
Giảng viên trình chiếu các bức tranh liên quan tới từ mới lên bảng, đọc to một từ vựng bất kỳ để sinh viên đập tay vào bức tranh khớp với từ đó. Qua đó, người chơi rèn luyện được khả năng nghe, quan sát, phản ứng nhanh nhạy, đồng thời tạo không khí sôi nổi, thi đua học tập trong lớp học.
Giảng viên có thể thay đổi hình thức một chút nhằm giúp sinh viên rèn luyện cả 4 kỹ năng nghe, nói, đọc, viết. Các nhóm sinh viên lên bảng, nghe và vẽ các đồ vật theo yêu cầu, sau đó trình bày lại bức tranh có những đồ vật gì, vị trí như thế nào… Việc này góp phần cải thiện, không khí lớp học, giúp người học có cơ hội thể hiện tài lẻ, khiến sinh viên vui vẻ, hào hứng học tập.
3.4.Viết đoạn văn theo chùm tranh
Giảng viên đưa ra 1 chùm tranh ảnh có liên quan tới nhau về nhân vật, sự kiện, thời gian… Nhiệm vụ của sinh viên là quan sát chùm tranh, vận dụng các từ ngữ, mẫu câu đã học để viết lại thành một đoạn văn có nội dung logic và hình thức rõ ràng. Khi muốn rèn luyện khả năng tư duy, sáng tạo và củng cố, nâng cao kỹ năng viết cho sinh viên thì đây là hình thức tương đối hiệu quả.
Dưới đây là một số hình ảnh trong giờ học Đọc – Viết 1 của sinh viên năm 1, chuyên ngành Ngôn ngữ Trung Quốc:
Sử dụng hình ảnh trong dạy học ngoại ngữ là một trong những phương pháp dạy học tích cực “trực quan – sinh động”. Phương pháp này góp phần tạo ra những giờ học thú vị, thu hút sự tập trung chú ý của sinh viên; giúp sinh viên tiết kiệm thời gian, ghi nhớ và khắc sâu kiến thức do có hình ảnh, video sinh động trực quan; đồng thời rèn luyện khả năng tư duy logic và tính sáng tạo, khả năng diễn đạt của người học, từ đó góp phần nâng cao chất lượng dạy và học ngành Ngôn ngữ Trung Quốc tại Phân hiệu.
GV: Trần Thị Thùy Linh – Khoa Các khoa học liên ngành
