Trong viết văn bản, dựng đoạn, liên kết đoạn là bước vô cùng quan trọng. Để viết được đoạn văn người học ngoài việc nắm chắc kiến thức ngữ pháp ra, còn phải chú trọng cách dùng từ, đặc biệt là các liên từ kết nối trong câu hay đoạn văn. Trong quá trình giảng dạy, chúng tôi nhân thấy, sinh viên lớp Cao đẳng 20 tiếng Trung Quốc và sinh viên học tiếng Trung Quốc tại Phân hiệu Đại học Thái Nguyên (ĐHTN) tại tỉnh Lào Cai thường mắc lỗi khi viết đoạn văn, cụ thể như sau:
(1) Một số lỗi về cách dựng đoạn, liên kết đoạn
Lỗi trong câu: Một đoạn văn được tạo thành bởi các câu. Viết đúng các câu là cơ sở để viết đúng đoạn. Lỗi sinh viên thường mắc phải là:
Câu chưa đúng quy tắc ngữ pháp trong tiếng Trung.
Câu chưa đủ thông tin, các thành phần trong câu chưa phối hợp logic
Nội dung ngữ nghĩa câu chưa chính xác, đầy đủ, rõ nghĩa khiến cho đoạn văn thiếu mạch lạc.
Dưới đây là một ví dụ sinh viên ngắt đoạn chưa đúng, cụ thể là: Đoạn văn trong tiếng Trung Quốc thường được bắt đầu bằng việc lùi vào đầu dòng hai ô và kết thúc bằng dấu chấm câu để chuyển đoạn khác, tuy nhiên đoạn văn dưới đây sinh viên đã không lùi đầu dòng, ngừng ngắt câu chưa đúng, sử dụng từ chưa hợp lý như: “增加”, “堵车” nên thay bằng cụm từ“已经有了”,“交通问题” biểu đạt không rõ ràng “有很多人参加交通时不遵守交通规则” nên viết thành “有很多人开车上路时不遵守交通规则”, sai cấu trúc ngữ pháp, chính vì vậy dẫn đến đoạn văn thiếu mạch lạc, các thành phần trong câu phối hợp không logic.
Lỗi ngoài câu: Bao gồm các lỗi như:
Sắp xếp trật tự từ trong câu chưa đúng
Sắp xếp trình tự các câu trong đoạn không theo trình tự hợp lý, dẫn đến nội dung các câu về mặt ngữ nghĩa không có quan hệ logic, thậm chí mâu thuẫn với nhau.
Ví dụ đoạn văn dưới đây các câu sắp xếp lộn xộn, thiếu từ như “特别最近…”, “大家要快回家…”, nên viết là “特别是最近…”, “大家都要快点回家…”, lỗi sắp xếp trật tự từ trong câu “知识交通”，“事故交通”, nên viết là “交通知识”，“交通事故”, chính vì vậy nội dung ngữ pháp không liền mạch, câu trong đoạn văn không hợp lý, không logic.
Lỗi trong đoạn: Một đoạn văn thường diễn đạt một nội dung nhất định, câu chủ đề mang ý nghĩa khái quát hàn súc nhất, các câu còn lại mang ý nghĩa giải thích, thuyết minh cho câu chủ đề. Lỗi thường gặp là:
Các câu thuyết minh nội dung không đầy đủ, không làm rõ được nội dung của câu chủ đề.
Các câu thuyết minh không xoay quanh nội dung của câu chủ đề
Các câu thuyết minh nội dung trùng lặp, lộn xộn, rời rạc
Những lỗi trên dẫn tới đoạn văn không mạch lạc, thống nhất về nội dung, không liên quan đến chủ đề.
Ví dụ: Đoạn văn dưới đây sinh viên viết liền thành một khối, không tách đoạn, điều đó chứng tỏ sinh viên không hiểu về đặc điểm và yêu cầu của văn bản, năng lực tư duy còn hạn chế. Ngoài ra sinh viên còn triển khai lệch chủ đề như đoạn “我觉得每个人… 有好的结果” không liên quan đến chủ đề.
(2) Nguyên nhân dẫn tới các lỗi sai kể trên của sinh viên là:
Sinh viên chưa nắm chắc kiến thức ngữ pháp tiếng Trung
Vốn từ còn hạn chế
Khả năng lập luận còn yếu, chưa xác định được nội dung trong tâm, lựa chọn sắp xếp ý để triển khai nội dung chưa tốt, không triển khai được ý, nghĩ gì viết nấy….
Ảnh hưởng bởi tư duy ngôn ngữ trong tiếng Việt
(3) Cách khắc phục các lỗi trên:
*/ Đối với sinh viên
Tích cực học tập, trau dồi kiến thức về ngữ pháp
Tự làm phong phú vốn từ thông qua việc học trên lớp, tự học qua bài hát, phim truyện, sách báo…
Đảm bảo quy tắc lựa chọn, cân nhắc kỹ khi dùng từ, đặt câu, viết đoạn văn….
Rèn luyện năng viết đoạn như: xác định ý trọng tâm, xây dựng câu chủ đề rõ ràng cụ thể, chọn lọc những ý tiêu biểu để triển khai, lập dàn ý bài viết, cân nhắc sử dụng từ ngữ khi viết….
*/ Đối với giáo viên:
Cần gợi mở cho sinh viên thường xuyên so sánh các điểm ngôn ngữ có liên quan đến từng nội dung cụ thể trong quá trình dựng đoạn, liên kết đoạn, câu trong tiếng Việt và tiếng Trung. Giúp sinh viên nắm được điểm tương đồng và khác biệt trong 2 ngôn ngữ để có thể tận dụng những thuận lợi và hạn chế tối đa sự cản trở từ tiếng Việt sang ngôn ngữ đích là tiếng Trung.
Giúp sinh viên sự trau dồi kiến thức về kỹ năng dựng đoạn, đồng thời nâng cao kiến thức ngôn ngữ có liên quan đến thực hành viết tiếng Trung, như từ vựng, ngữ pháp, văn tự,
Cung cấp, yêu cầu sinh viên tích cực đọc các bài văn mẫu, để tích lũy kiến thức, mô phỏng các phương thức triển khai ý, nâng cao năng lực tư duy logic, khiến cho kiến thức nền của sinh viên được củng cố và phát huy.
Chúng tôi hy vọng thông qua bài viết này có thể giúp sinh viên Cao đẳng 20 tiếng Trung Quốc nói riêng và sinh viên học tiếng Trung tại Phân hiệu nói chung rèn luyện, nâng cao kỹ năng viết.
Bài và ảnh:Th.S. Giàng Thị Mai – Khoa Các Khoa học Liên ngành
