Đẩy mạnh phát triển Nông nghiệp công nghệ cao theo hướng bền vững được coi là chìa khóa “vàng” trong công cuộc tái cơ cấu Nông nghiệp, góp phần nâng cao vị thế của nông dân, thay đổi diện mạo nông thôn và đẩy mạnh tiến trình xây dựng Nông thôn mới. Nhận thức rõ điều đó, tỉnh Lào Cai đã xây dựng và hoàn thiện “Quy hoạch tổng thể phát triển Nông nghiệp đến năm 2020, định hướng đến năm 2030”. Theo đó, tập trung khai thác triệt để tiềm năng về đất đai, khí hậu, nhu cầu của thị trường, thực hiện “liên kết 4 nhà: Nhà nông – Nhà nước – Nhà khoa học – Nhà doanh nghiệp” để nâng cao hiệu quả sản xuất hàng hóa trong Nông nghiệp; Phát triển mạnh các loại cây trồng vật nuôi tạo ra vùng tập trung khối lượng nguyên liệu lớn, phát triển công nghiệp chế biến để tạo nhiều sản phẩm hàng hóa có chất lượng mang thương hiệu Lào Cai, có sức cạnh tranh cao trên thị trường. [2]
Công tác thực hiện quy hoạch bước đầu đã đem lại hiệu quả, từ sản xuất nhỏ lẻ, tự cung, tự cấp giai đoạn trước, Lào Cai đã dần hình thành được các vùng sản xuất, chăn nuôi tập trung có quy mô sản xuất hàng hóa, đáp ứng yêu cầu của thị trường, tạo chuyển biến rõ nét về vị thế của nông dân, thay đổi diện mạo nông thôn miền núi, đặc biệt là vùng đồng bào dân tộc thiểu số; đẩy nhanh xóa đói, giảm nghèo và xây dựng Nông thôn mới. [2]
Mô hình nông nghiệp công nghệ cao, sử dụng hệ thống tưới nhỏ giọt, theo dõi vi khí hậu và bón phân tự động.
Phát huy những kết quả đã đạt được, trong giai đoạn 2021 – 2030, Lào Cai xác định phát triển Nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao là nhiệm vụ quan trọng trọng tâm, cần tập trung thực hiện theo hướng đẩy mạnh ứng dụng tiến bộ KH&CN phát triển bền vững những sản phẩm chủ lực của tỉnh như lúa, ngô, rau, hoa, chè, dược liệu, cá nước lạnh, gia cầm bản địa và khoáng sản; Ưu tiên nghiên cứu ứng dụng trong nông, lâm nghiệp, tập trung ứng dụng khoa học và công nghệ cao trong sản xuất Nông nghiệp để góp phần tạo ra sự chuyển biến rõ rệt về năng suất, chất lượng; Phát triển dịch vụ KH&CN và tài sản sở hữu trí tuệ,… góp phần làm tăng giá trị thu nhập trên một đơn vị canh tác, đẩy nhanh tốc độ xóa đói, giảm nghèo bền vững và xây dựng Nông thôn mới. [1]
Khoa Nông Lâm thuộc Phân hiệu ĐHTN tại tỉnh Lào Cai được thành lập từ năm 2017, có nhiệm vụ đào tạo các lĩnh vực: Khoa học cây trồng, Chăn nuôi – Thú y, Quản lí Tài nguyên & Môi trường, đáp ứng nhu cầu về nguồn nhân lực chất lượng cao cho các tỉnh miền núi phía Bắc và cả nước, đặc biệt là tỉnh Lào Cai. Sau năm năm đi vào hoạt động, Khoa Nông Lâm đã có nhiều đóng góp thiết thực cho sự nghiệp phát triển kinh tế – xã hội chung của toàn tỉnh Lào Cai, đặc biệt trong lĩnh vực Nông nghiệp, khẳng định được vai trò quan trọng của mình trong công cuộc đẩy mạnh phát triển Nông nghiệp công nghệ cao theo hướng bền vững. Các đóng góp của Khoa Nông Lâm được thể hiện toàn diện qua các phương diện, cụ thể như sau:
- Về công tác đào tạo nguồn nhân lực trình độ cao phục vụ phát triển sản xuất Nông nghiệp công nghệ cao tại tỉnh Lào Cai
Khoa Nông Lâm xác định: Đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, đóng vai trò chủ chốt trên các lĩnh vực, trong đó có nông, lâm nghiệp và phát triển nông thôn là một trong những nhiệm vụ chính trị trọng tâm, xuyên suốt. Hiện Khoa đang đào tạo 03 ngành Đại học chính quy, trong đó 100% có liên quan đến Nông nghiệp, bao gồm: Ngành Khoa học cây trồng (chuyên ngành Trồng trọt), Ngành Chăn nuôi (chuyên ngành Chăn nuôi – Thú y) và Ngành Quản lý Tài nguyên & Môi trường.
Khu vườn thực nghiệm của sinh viên khoa Nông Lâm, ngành Khoa học cây trồng.
Trong công tác đào tạo, Khoa Nông Lâm thể hiện nổi bật với hai thế mạnh chính:
1. Sinh viên của Khoa được đào tạo bài bản với đội ngũ cán bộ giảng viên (GV) có trình độ chuyên môn cao, có bề dày kinh nghiệm và tâm huyết trong hoạt động đào tạo, được đào tạo bài bản tại nhiều nước phát triển như: Nhật Bản, Úc, Hà Lan, … với 17 cán bộ, giảng viên, trong đó có 05 PGS.TS; 01 TS; 01 NCS; 07 thạc sỹ; 03 kỹ sư. Tỷ lệ giảng viên có trình độ Tiến sĩ trở lên đạt 35,3%. Ngoài ra, Khoa còn mời nhiều nhà khoa học có uy tín, là các giáo sư, phó giáo sư, tiến sỹ, giảng viên chính từ Đại học Thái Nguyên, Học viện Nông nghiệp Việt Nam, … và chuyên gia nước ngoài tham gia giảng dạy, nghiên cứu. Đây chính là nguồn nhân lực chất lượng cao quan trọng, là nền tảng cốt lõi trong công cuộc phát triển Nông nghiệp công nghiệp cao của tỉnh Lào Cai trong tương lai.
2. Khoa Nông Lâm có hệ thống cơ sở vật chất hiện đại, được Ủy ban nhân dân tỉnh Lào Cai, Bộ Giáo dục & Đào tạo và Phân hiệu ĐHTN tại tỉnh Lào Cai đặc biệt quan tâm và ưu tiên hỗ trợ. Với hệ thống phòng thực hành, thực nghiệm, phòng thí nghiệm được trang bị các trang, thiết bị tiên tiến, đáp ứng được nhu cầu nghiên cứu và học tập của giảng viên và sinh viên, như:
Cơ sở thiết bị thực hành, thực tập cho ngành Trồng trọt: 03 nhà lưới với diện tích 2000 m2; Diện tích trồng trọt ngoài thực nghiệm: 3000 m2; Hệ thống các phòng thí nghiệm Nuôi cấy mô, phòng thí nghiệm Bộ môn Khoa học cây trồng,…;
Hệ thống vườn thực nghiệm, vườn bảo tồn, trại chăn nuôi rộng hàng nghìn mét vuông phục vụ công tác đào tạo, NCKH các nhóm ngành Nông nghiệp
Trại thực tập cho ngành Chăn nuôi – Thú y rộng hơn 2000 m2; Hệ thống phòng thí nghiệm bộ môn Chăn nuôi – Thú y hiện đại, …;
Hệ thống các phòng thực hành Đo đạc – Trắc địa, phòng thí nghiệm Phân tích Đất, phòng Phân tích Tài nguyên – Môi trường,… phục vụ công tác đào tạo, thực tập nghề nghiệp cho sinh viên ngành Quản lý Tài nguyên – Môi trường.
Các phòng thí nghiệm, thực hành các nhóm ngành thuộc khoa Nông Lâm.
Ngoài ra, hệ thống các cơ sở liên kết đào tạo phủ khắp trong và ngoài tỉnh Lào Cai cũng là thế mạnh nổi bật trong hoạt động đào tạo của Khoa. Mục đích chính là tập trung nâng cao chất lượng dạy và học theo hướng ứng dụng, tạo điều kiện tối đa để Sinh viên có cơ hội tiếp xúc với các công nghệ hiện đại, các tiến bộ khoa học kỹ thuật hiện đang được áp dụng trong thực tế sản xuất hàng hóa, đặc biệt là trong ngành Nông nghiệp công nghệ cao.
- Về công tác nghiên cứu khoa học, phát triển, cải tiến công nghệ và chọn, tạo giống phục vụ phát triển sản xuất Nông nghiệp công nghệ cao theo hướng bền vững tại tỉnh Lào Cai
Nghiên cứu khoa học được xác định là một trong những nhiệm vụ phát triển trọng tâm và cũng là thế mạnh nổi bật của Khoa Nông Lâm, đặc biệt trong lĩnh vực Nông nghiệp. “Chiến lược và định hướng phát triển” của Khoa đã nêu rõ: “Phấn đấu xây dựng Khoa Nông Lâm trở thành đơn vị đi đầu về khoa học – công nghệ ứng dụng; coi hợp tác và chuyển giao tiến bộ khoa học – công nghệ với các địa phương, đặc biệt với các huyện trong tỉnh là nhiệm vụ chính trị quan trọng, phải được ưu tiên hàng đầu”.
Thực tế, với lực lượng cán bộ giảng viên làm khoa học trẻ, tâm huyết, Khoa Nông Lâm hiện đang đảm nhận nhiều đề tài và dự án nghiên cứu khoa học quan trọng các cấp, có nhiều chương trình hợp tác nghiên cứu công nghệ, đặc biệt là công nghệ có tính ứng dụng cao trong sản xuất Nông nghiệp đã và đang được triển khai hiệu quả với các địa phương trên địa bàn tỉnh, đóng góp trực tiếp vào sự phát triển kinh tế – xã hội của địa phương nói riêng và toàn tỉnh Lào Cai nói chung.
Sau năm năm xây dựng và phát triển, Khoa có 48 đề tài NCKH các cấp, trong đó có:
+ 05 Đề tài NCKH cấp Bộ
+ 05 Đề tài NCKH cấp tỉnh
+ 38 Đề tài NCKH cấp cơ sở
- Về hoạt động tư vấn khởi nghiệp, phản biện và giám định khoa học công nghệ trong lĩnh vực Nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao
Khoa Nông Lâm đã tham gia tư vấn cho trên 30 chương trình, dự án nghiên cứu và phát triển nông thôn miền núi, phục vụ xây dựng Nông thôn mới trên địa bàn tỉnh Lào Cai. Cụ thể:
+ Tập trung tư vấn công nghệ, định hướng nghiên cứu cho một số trường chuyên nghiệp trên địa bàn tỉnh, như: Trường THPT số 1 Sa Pa, Trường THCS thị trấn Mường Khương, Trường THPT số 1 Bát Xát, UBND phường Bình Minh,…
+ Tham gia thẩm định các đề tài nghiên cứu khoa học, đặc biệt là các đề tài mang tính hợp tác quốc tế về lĩnh vực Nông nghiệp công nghệ cao trên địa bàn tỉnh Lào Cai theo lời mời của Sở Khoa học & Công nghệ, Sở Nông nghiệp & PTNT.
+ Tham gia chấm và là cố vấn khoa học cho các đề tài, công trình dự thi cuộc thi Khoa học – Kỹ thuật cấp tỉnh dành cho học sinh trung học các năm từ 2018 – 2020.
d) Về hoạt động hợp tác, chuyển giao công nghệ, tiến bộ khoa học kỹ thuật với các địa phương thúc đẩy phát triển nông nghiệp cao theo hướng bền vững
Công tác phối hợp giữa Khoa Nông Lâm với các đơn vị, các địa phương trong tỉnh về tư vấn kỹ thuật, chuyển giao khoa học – công nghệ luôn được chú trọng, coi đây là một trong những nhiệm vụ chính trị quan trọng, phải được ưu tiên. Trong đó, nhiều chương trình nghiên cứu, chuyển giao đã và đang được triển khai trong thực tế, đạt được nhiều thành tựu nổi bật trên tất cả các lĩnh vực, đặc biệt là lĩnh vực Nông nghiệp, nông thôn. Đây là bằng chứng thuyết phục nhất cho thấy những đóng góp tích cực của Khoa Nông Lâm vào sự chuyến biến mạnh mẽ về Nông nghiệp của tỉnh Lào Cai.
Một số thành tựu nghiên cứu khoa học, chuyển giao công nghệ tiêu biểu và chương trình chuyển giao công nghệ đã và đang được triển khai hiệu quả tại các địa phương trên địa bàn tỉnh Lào Cai trong lĩnh vực Nông nghiệp, Nông thôn của Khoa gồm:
– Nghiên cứu nhân giống và chuyển giao cây, con giống chất lượng cao về địa phương, góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế – xã hội, xóa đói giảm nghèo:
“Nghiên cứu xây dựng mô hình nhân giống trồng cây Tam thất (Panax pseudoginseng Wall) tại huyện Si Ma Cai, Mường Khương tỉnh Lào Cai” do PGS.TS. Hoàng Văn Hùng làm chủ nhiệm;
Mô hình nhân giống, trồng cây Tam thất (Panax notoginseng) tại huyện Si Ma Cai
“Nghiên cứu xây dựng một số mô hình Nông nghiệp công nghệ cao rau, hoa có giá trị kinh tế tại huyện Bát Xát, tỉnh Lào Cai” do PGS.TS. Hoàng Văn Hùng và TS. Lê Thị Minh Thảo làm đồng chủ nhiệm;
“Nghiên cứu xây dựng mô hình nhân giống và trồng một số loại cây dược liệu có giá trị kinh tế cao (Đan sâm, Cát cánh, Đương quy, Bạch truật) theo hướng GACP – WHO nhằm tạo vùng nguyên liệu bền vững phục vụ cho YHCT và sản xuất thuốc trong nước” do PGS.TS. Hoàng Văn Hùng làm chủ nhiệm;
“Nghiên cứu tuyển chọn và sử dụng một số biện pháp kỹ thuật phát triển một số giống hoa Hồng, hoa Thược dược, hoa Đồng tiền phục vụ sản xuất hàng hóa tại tỉnh Lào Cai” do ThS. Nguyễn Thị Tần làm chủ nhiệm
– Nghiên cứu, triển khai ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất Nông nghiệp công nghệ cao theo hướng bền vững:
Ứng dụng được thành tựu của khoa học, kỹ thuật và công nghệ cao vào sản xuất Nông nghiệp, Khoa đã xây dựng thành công nhiều mô hình nông, lâm nghiệp ở các địa phương, phù hợp với tập quán, điều kiện khí hậu và quy hoạch phát triển của tỉnh. Một số mô hình tiêu biểu như:
+ Mô hình nhân giống, trồng cây Tam thất (Panax notoginseng) tại huyện Si Ma Cai, tỉnh Lào Cai;
+ Mô hình trồng cây Đương quy, Y dĩ tại huyện Bát Xát, tỉnh Lào Cai;
+ Mô hình nhà lưới trồng rau mầm, nấm, trồng rau công nghệ cao, tự động tưới tiêu và kiểm soát độ ẩm tại Phân hiệu ĐHTN tại tỉnh Lào Cai, xã Quang Kim (Bát Xát),…;
+ Xây dựng và trồng thành công vườn hoa lan Trần Mộng, vườn hồng cổ tại Sapa;
+ Mô hình ứng dụng GIS trong xây dựng cơ sở dữ liệu tổng hợp nhằm quản lý và sử dụng hiệu quả đất đai, xây dựng quy hoạch sử dụng đất nông nghiệp, phân loại đất đai theo các loại cây trồng/vật nuôi điển hình trên địa bàn tỉnh Lào Cai;
Ngoài ra, Khoa cũng đang triển khai thực hiện nhiều mô hình xử lý môi trường nông thôn, phế phụ phẩm nông nghiệp bằng chế phẩm sinh học như: Bio – TMT, Balasa N01, v.v. tại các huyện: Bảo Thắng, Bắc Hà, Bát Xát.
Chuyển giao kỹ thuật làm đệm lót sinh học sử dụng trong chăn nuôi lợn, gà cho bà con nông dân tại huyện Bảo Thắng, tỉnh Lào Cai
Kết quả của các mô hình này đã mở ra hướng đi mới cho bà con nhân dân vùng cao chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi, nâng cao giá trị sản xuất trên một đơn vị diện tích canh tác, tăng thu nhập và góp phần trực tiếp giúp phát triển kinh tế – xã hội của địa phương, cụ thể là phát triển nền Nông nghiệp xanh – Nông nghiệp bền vững.
III. Kết luận
Nông nghiệp là “nền tảng” vững chắc cho sự chuyển mình vươn lên của đất nước. Đẩy mạnh phát triển Nông nghiệp công nghệ cao là chìa khóa then chốt, đóng vai trò chủ lực trong công cuộc tái cơ cấu ngành Nông nghiệp, góp phần nâng cao vị thế của người nông dân và đẩy nhanh tiến trình xây dựng Nông thôn mới của Việt Nam nói chung, tỉnh Lào Cai nói riêng. Quy hoạch tổng thể Nông định hướng đến năm 2030 của tỉnh Lào Cai đã xác định: Phát triển Nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao là nhiệm vụ trọng tâm, cần tập trung thực hiện. Trong đó, Khoa Nông Lâm quyết tâm phấn đấu thể hiện rõ vai trò và nâng cao vị thế, tầm ảnh hưởng trong lĩnh vực Nông nghiệp theo hướng ứng dụng công nghệ cao, bền vững của tỉnh Lào Cai, thông qua những đóng góp quan trọng, những sản phẩm, công trình chuyển giao kết quả nghiên cứu, khoa học kỹ thuật điển hình, được đánh giá cao tại các địa phương trong toàn tỉnh./.
ThS. Lưu Thị Cúc – Chi bộ 5
Tài liệu tham khảo:
[1] Ủy ban nhân dân tỉnh Lào Cai (2020), Báo cáo kết quả thực hiện các chỉ tiêu phát triển kinh tế – xã hội năm 2020. [2] Ủy ban nhân dân tỉnh Lào Cai (2018), Quyết định số 654/QĐ-UBND ngày 28/2/2018 Phê duyệt điều chỉnh, bổ sung Quy hoạch tổng thể phát triển Nông nghiệp tỉnh Lào Cai đến năm 2020 và định hướng đến năm 2030.