Một hiện tượng sinh thái học đặc biệt vừa được ghi nhận tại khuôn viên Phân hiệu Đại học Thái Nguyên tại tỉnh Lào Cai khi loài Quyết lá thông (Psilotum nudum) – một loài thực vật cổ, quý hiếm có tên trong Sách đỏ Việt Nam – xuất hiện và sinh trưởng tự nhiên trên các bẹ lá của cây Thốt nốt được trồng trong khuôn viên nhà trường.
Cuộc gặp gỡ độc đáo giữa hai loài thực vật đến từ những vùng sinh thái khác nhau
Tại khuôn viên Phân hiệu Đại học Thái Nguyên tại tỉnh Lào Cai, đông đảo cán bộ, giảng viên, sinh viên nhà trường cũng như những người yêu thiên nhiên không khỏi ngỡ ngàng khi chứng kiến những dải xanh mướt mọc rủ, đơm đầy các túi bào tử hình cầu màu vàng rực bám chặt vào thân cây Thốt nốt. Đó chính là Quyết lá thông (tên khoa học: Psilotum nudum), loài thực vật được giới khoa học mệnh danh là một “hóa thạch sống” của Trái Đất.
Do sự biến đổi khí hậu và mất môi trường sống, đồng thời việc khai thác cây ngoài tự nhiên để sử dụng trong y học dân gian hỗ trợ điều trị chấn thương, đau nhức phong thấp và một số chứng xuất huyết nên Psilotum nudum ngày càng trở nên khan hiếm và đã được chính thức ghi danh vào Sách đỏ Việt Nam, thuộc nhóm thực vật quý hiếm cần được bảo tồn nghiêm ngặt.
Dưới góc nhìn tiến hóa, Quyết lá thông thuộc nhóm thực vật có mạch nguyên thủy nhất hành tinh. Tổ tiên của chúng đã có mặt từ kỷ Silur – cách đây hơn 400 triệu năm, trước cả thời đại của khủng long.
Cận cảnh những cành xanh lưỡng phân đơm đầy túi bào tử tròn màu vàng rực của Quyết lá thông sinh trưởng tại bẹ cây Thốt nốt.
Điểm độc đáo của Quyết lá thông nằm ở cấu trúc cơ thể rất khác biệt so với phần lớn các loài thực vật hiện nay. Cây không có lá thật, không có rễ thật và cũng không có hoa. Hoạt động quang hợp chủ yếu diễn ra trên các cành xanh phân nhánh dạng lưỡng phân.
Để bù đắp cho sự thiếu hụt của hệ thống rễ, Quyết lá thông đã phát triển một chiến lược sinh tồn kỳ diệu: lối sống cộng sinh bắt buộc với nấm ký sinh trong đất và giá thể (mycorrhiza). Hệ sợi nấm này len lỏi, bọc lót bên trong thân ngầm của cây, đóng vai trò thay thế hoàn toàn cho rễ thật để hút nước, khoáng chất và chuyển hóa chất hữu cơ nuôi cây. Ngược lại, Quyết lá thông cung cấp các sản phẩm quang hợp từ cành xanh cho nấm. Mối quan hệ cộng sinh nguyên thủy, khăng khít này chính là chìa khóa vàng giúp “gã cổ đại” vượt qua hàng trăm triệu năm tiến hóa khắc nghiệt.
Điều kỳ diệu nằm ở chỗ, giá thể nuôi sống hệ sinh thái cộng sinh phức tạp này lại là những bẹ lá của cây Thốt nốt, loài cây đặc trưng của vùng đất Nam Bộ. Đây là những cây Thốt nốt được PGS.TS Hoàng Văn Hùng – Giám đốc Đại học Thái Nguyên – dành nhiều tâm huyết di thực từ miền Nam về trồng để tạo dựng cảnh quan học đường. Sự thích nghi và quần tụ hoàn toàn tự nhiên của một loài quyết cổ xưa, quý hiếm trên thân cây miền nhiệt đới giữa vùng đất sương mù Lào Cai là một hiện tượng sinh thái vô cùng quý báu. Nó chứng minh lớp mùn hữu cơ tại bẹ lá Thốt nốt cùng độ ẩm nơi đây đã tạo ra một thảm vi sinh vật và nấm cộng sinh lý tưởng, giúp nguồn gen đặc biệt quý hiếm này hồi sinh mạnh mẽ.
Toàn cảnh cụm Quyết lá thông bám dọc bẹ lá Thốt nốt trong khuôn viên Phân hiệu Đại học Thái Nguyên tại tỉnh Lào Cai.
Không gian học tập gắn với bảo tồn và nghiên cứu khoa học
Sự xuất hiện của loài cây thuộc Sách đỏ như Quyết lá thông đã làm phong phú thêm “kho lưu trữ xanh” vốn đã vô cùng đồ sộ của Phân hiệu Lào Cai. Từ lâu, ngôi trường vùng biên viễn này đã nổi tiếng với các khu bảo tồn thực nghiệm độc đáo, bao gồm:
Khu bảo tồn nguồn gen thực vật quý hiếm: Trọng tâm là hệ thống lưu giữ và nhân giống các loài lan rừng tự nhiên thuộc hệ sinh thái Hoàng Liên Sơn; kết hợp bảo tồn quần thể Hồng cổ Sa Pa danh tiếng, phục vụ trực tiếp cho công tác nghiên cứu đa dạng sinh học.
Hệ thống vườn cây ăn quả thực nghiệm: Các vườn thanh long, chanh leo, dứa, mít… trĩu quả quanh năm.
Đối với sinh viên khối ngành Nông – Lâm nghiệp, Quản lý tài nguyên và Môi trường của Phân hiệu, những bẹ cây Thốt nốt bám đầy Quyết lá thông hay những luống dược liệu quý không đơn thuần là cảnh quan. Đó chính là những “phòng thí nghiệm mở” sinh động nhất. đây chính là những “phòng thí nghiệm mở” ngay trong khuôn viên trường. Thay vì chỉ học lý thuyết trên giảng đường, sinh viên có cơ hội tiếp cận trực tiếp với các hệ sinh thái thực tế, thực hành điều tra đa dạng sinh học, nhân giống cây trồng, nghiên cứu vi sinh vật, bảo tồn nguồn gen và ứng dụng khoa học công nghệ vào sản xuất nông nghiệp.
Môi trường học tập xanh – nơi nuôi dưỡng đam mê khám phá và sáng tạo
Sự xuất hiện của Quyết lá thông là minh chứng sinh động cho môi trường học tập gắn với thiên nhiên, thực tiễn và nghiên cứu khoa học tại Phân hiệu Đại học Thái Nguyên tại tỉnh Lào Cai.
Không gian xanh cùng hệ sinh thái đa dạng không chỉ góp phần nâng cao chất lượng đào tạo mà còn truyền cảm hứng nghiên cứu, khơi dậy tình yêu thiên nhiên và ý thức bảo tồn đa dạng sinh học cho sinh viên.
Năm 2026, Phân hiệu Đại học Thái Nguyên tại tỉnh Lào Cai tiếp tục mở rộng cánh cửa đón chào các tân sinh viên với 1.090 chỉ tiêu cho 12 ngành đào tạo đa dạng (Sư phạm, Nông – Lâm nghiệp, Kinh tế, Du lịch, Ngôn ngữ…). Nhà trường áp dụng 05 phương thức xét tuyển linh hoạt (Xét điểm thi THPT, xét học bạ, xét điểm thi V-SAT, xét tuyển thẳng và quy đổi điểm chứng chỉ quốc tế như IELTS, HSK…).
Với phương châm đào tạo gắn với thực tiễn, chú trọng trải nghiệm, nghiên cứu và khởi nghiệp, Phân hiệu Đại học Thái Nguyên tại tỉnh Lào Cai đang từng bước khẳng định vị thế là cơ sở giáo dục đại học uy tín của khu vực, nơi sinh viên được học tập trong môi trường thân thiện, hiện đại và giàu cơ hội phát triển toàn diện.
Nếu bạn yêu thiên nhiên, đam mê khám phá khoa học và mong muốn học tập trong một môi trường “thực học – thực hành – thực nghiệp”, Phân hiệu Đại học Thái Nguyên tại tỉnh Lào Cai sẽ là điểm đến lý tưởng để hiện thực hóa những ước mơ và khát vọng của tuổi trẻ.
THÔNG TIN LIÊN HỆ TUYỂN SINH:
- Địa chỉ: Tổ 13, phường Cam Đường, tỉnh Lào Cai.
- Website: laocai.tnu.edu.vn
- Hotline tư vấn: 0988.552.325 hoặc 0348.829.163
Tin, ảnh: Bùi Sơn – Phòng HCTH
