Chuyển đổi số (DT) trong giáo dục nói chung, giáo dục đại học nói riêng là sự tích hợp các công nghệ kĩ thuật số vào tất cả các hoạt động giáo dục, từ hoạt động quản trị nhà trường đến các hoạt động dạy và học trong nhà trường.
Chuyển đổi số trong giáo dục đại học thường tập trung vào 3 nội dung trọng tâm sau đây:
– Chuyển đổi số trong quản trị nhà trường. Cần phải số hóa trong tất cả các hoạt động điều hành, phối hợp giữa Ban Giám hiệu, Phòng ban, Khoa và các Trung tâm trong nhà trường. Ứng dụng triệt để công nghệ số trong công tác điều hành và quản lí trong nhà trường.
– Chuyển đổi số trong tất cả các hoạt động dạy, học và kiểm tra đánh giá giảng viên, sinh viên trong nhà trường. Các hoạt động này bao gồm, phát triển nền tảng hỗ trợ dạy học trực tuyến, số hóa tài liệu, giáo trình, chia sẻ tài nguyên giảng dạy và học tập, kiểm tra và đánh giá qua hệ thống trực tuyến…
– Chuyển đổi số các dịch vụ công trong nhà trường.
Song hành với triển khai chuyển đổi số, các cơ sở giáo dục đại học cần rà soát điều chỉnh, xây dựng tiêu chuẩn ISO 9001, bao gồm chức tránh nhiệm vụ, quản lí điều hành trong nhà trường. Bên cạnh đó các khoa và giảng viên thực hiện chuyển đổi số ngay từng bài giảng, tổ chức lớp học, thay đổi hoạt động kiểm tra đánh giá…
Trong thời đại cách mạng Công nghiệp 4.0, đặc biệt với sự ra đời của trí tuệ nhân tạo, ChatGPT, việc chuyển đổi số trong giáo dục đào tạo có vai trò hết sức quan trọng.
– Chuyển đổi số trong giáo dục sẽ góp phần đưa công tác quản trị trong giáo dục ngày càng hiệu quả và tiệm cận thế giới.
– Chuyển đổi số sẽ giúp giảm chi phí và nâng cao chất lượng đào tạo, bài toán mà trong bối cảnh cạnh tranh khốc liệt hiện nay làm cho không ít các nhà quản lí đau đầu.
– Chuyển đổi số trong giáo dục sẽ mang lại một luồng gió mới trong công tác đào tạo mà nhiều sinh viên mong đợi khi rời ghế nhà trường phổ thông để bước vào giảng đường đại học. Điều đó không chỉ nâng cao năng lực cho cả giảng viên sinh viên mà còn mang lại khả năng tự học, tự nghiên cứu, xóa bỏ mọi giới hạn về không gian và thời gian. Mọi thứ giờ đây trở nên dễ dàng trên nền tảng số và các thiết bị điện tử thông dụng, người học có thể kết nối học tập với các giảng viên không chỉ ở trong nước mà còn có thể ở nước ngoài.
– Chuyển đổi số trong giáo dục sẽ tạo nên hứng thú và động lực học tập to lớn cho người học thỏa chí đam mê chinh phục đỉnh cao của tri thức nhân loại.
– Chuyển đổi số trong giáo dục sẽ góp phần đưa lí thuyết đến gần hơn với thực tiễn, xóa đi ranh giới đào tạo không đáp ứng nhu cầu xã hội.
Với tầm nhìn, sứ mạng của mình, Phân hiệu ĐHTN tại Lào Cai trong những năm qua đã từng bước khẳng định thương hiệu và vị thế của mình ở khu vực miền Trung Bắc.
Thực hiện nhiệm vụ bồi dưỡng tiêu chuẩn chức danh nghề nghiệp viên chức giảng dạy trong các cơ sở giáo dục công lập, năm 2019, Phân hiệu ĐHTN tại Lào Cai đã tiến hành số hóa toàn bộ tài liệu giảng dạy, hình thức nộp bài, đánh giá quá trình học tập của người học trên hệ thống E-Learning (http:/hoctructuyen.ued.udn.vn/). Và đã đào tạo được hàng chục ngàn giáo viên, cán bộ quản lí giáo dục, đáp ứng nhu cầu học tập của xã hội.
Đại dịch Covid-19 bùng nổ, trong khi nhiều cơ sở giáo dục gặp khó khăn trong đào tạo, thì Phân hiệu ĐHTN tại Lào Cai đã chuyển đổi sang đào tạo trực tuyến bằng phần mềm MS Teams, Zoom, Google meet… Bên cạnh đó phân hiệu cũng đã chỉ đạo xây dựng hệ thống học tập B-Learning, số hóa bài giảng, kiểm tra đánh giá sinh viên hoàn toàn trên hệ thống đó, kết hợp đào tạo trực tiếp và trực tuyến đã đem đến nhiều kết quả đáng khích lệ. Hiện nay, các hệ thống học tập này vẫn hoạt động tốt để có thể từng bước làm nền tảng cho công cuộc chuyển đổi số trong giáo dục và đào tạo của nhà trường.
Có thể nói, trong thời gian qua, đặc biệt qua đại dịch Covid-19, phân hiệu đã từng bước thực hiện chuyển đổi số và đã đạt được 1 một số kết quả đáng khích lệ như sau:
– Rà soát, cải tiến chương trình đào tạo ngành Giáo dục Tiểu học, Giáo dục Mầm non, Cao đẳng tiếng Trung Quốc, Ngôn ngữ Trung Quốc, Kinh tế… từ xây dựng mục tiêu, chuẩn đầu ra, đề cương các học phần đến chiến lược dạy học hiệu quả. Trong đó các đề cương học phần, được thiết kế tổ chức dạy học trực tuyến trên nền tảng số chiếm tỉ lệ 15%, theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo;
– Khai thác các phần mềm Zoom, Google Meet, MS Team… để tổ chức dạy học trực tuyến khi toàn quốc thực hiện Chỉ thị 16 của Chính phủ về phòng chống Covid. Đặc biệt, đối với phần mềm MS Team, mỗi giảng viên đều có tài khoản, có thể tự mở lớp, tự tạo lớp học ảo, đưa tài liệu, trao đổi trực tuyến với sinh viên trong tổ chức dạy học trực tuyến…;
Đây là những kết quả mà thầy và trò Phân hiệu ĐHTN tại Lào Cai đã đạt được, nó là nền tảng giúp công tác chuyển đổi số trong đào tạo giáo viên trong thời gian tới sẽ thuận lợi và dễ dàng hơn.
Mặc dù phân hiệu đã từng bước chuyển đổi số trong điều hành, quản trị nhà trường, trong giảng dạy, bồi dưỡng và quản lí sinh viên nhưng công tác chuyển đổi số để quản trị mọi hoạt động trong nhà trường mang tầm vóc quốc tế vẫn còn nhiều hạn chế, cần xây dựng lộ trình và chuẩn bị tâm thế cho bước chuyển mình trong tương lai. Cụ thể:
– Chúng ta vẫn còn gặp nhiều khó khăn trong công tác chuyển đổi số khi thiếu hụt những chuyên gia hàng đầu, am hiểu sâu sắc về chuyển đổi số trong giáo dục.
– Số lượng và chất lượng các tài liệu, bài giảng của giảng viên đã số hóa cũng còn khá khiêm tốn, chưa đáp ứng tầm vóc cho kho học liệu số.
– Cơ sở hạ tầng công nghệ thông tin nhà trường vẫn chưa đáp ứng cho nhiệm vụ trong một giai đoạn mới.
Chuyển đổi số trong giáo dục, đặc biệt đối với giáo dục đại học nói chung và đào tạo sinh viên ngành Giáo dục Tiểu học nói riêng là xu hướng tất yếu khi chúng ta đang sống trong thời đại của cách mạng Công nghiệp 4.0. Để làm tốt công tác này, chúng tôi cho rằng cần phải thực hiện đồng bộ các giải pháp sau:
(1) Tăng cường tuyên truyền, nâng cao nhận thức về chuyển đổi số trong đào tạo cho giảng viên và sinh viên ngành Giáo dục Tiểu học
Cần chủ động tăng cường các buổi hội thảo, tập huấn, sinh hoạt chuyên đề để nâng cao nhận thức cho giảng viên và sinh viên về vai trò quan trọng của chuyển đổi số trong giáo dục. Bên cạnh đó nâng cao nhận thức cho giảng viên cũng như sinh viên về các kiến thức, quy trình chuyển đổi số trong giáo dục, để từ đó họ nhận thức được trách nhiệm và nghĩa vụ của bản thân trước công cuộc đổi mới, chuyển từ mô hình đào tạo truyền thống sang mô hình đào tạo công nghệ kĩ thuật số. Công cuộc chuyển đổi số sẽ thành công khi từng giảng viên biết chuyển đổi số của các hoạt động tổ chức dạy học, kiểm tra đánh giá sinh viên của họ như thế nào. Đối với sinh viên các em sẽ chủ động, tích cực đổi mới phương pháp học tập trong môi trường số như thế nào cho hiệu quả. Các giải pháp cụ thể đó là:
– Lồng ghép nội dung sinh hoạt chuyên đề chuyển đổi số trong sinh hoạt chuyên môn của Tổ bộ môn;
– Lồng ghép nội dung sinh hoạt chuyên đề chuyển đổi số trong các cuộc họp định kì của các Chi bộ, của các Khoa, phòng ban trong phân hiệu;
– Lồng ghép nội dung sinh hoạt chuyên đề chuyển đổi số trong sinh hoạt Đoàn thanh niên, Liên Chi đoàn các Khoa. Xây dựng những tháng hành động chuyển đổi số với những nội dung cụ thể;
– Treo các băng rôn, khẩu hiệu tuyên truyền chuyển đổi số trong giảng dạy và học tập.
(2) Tăng cường tập huấn, sinh hoạt chuyên môn về công tác số hóa, chuyển đổi số trong giáo dục cho đội ngũ giảng viên trong Phân hiệu
Trong thời gian qua, để chống chọi với đại dịch Covid-19, nhiều giảng viên đã ứng dụng khá tốt các phần mềm để tổ chức đào tạo, tạo ra môi trường tương tác trong dạy và học khá hiệu quả. Tuy nhiên, để hiểu rõ hơn về chuyển đổi số, làm chủ được quá trình số hóa, chuyển đổi số của mình, Khoa cần chủ động tổ chức các hoạt động thiết thực:
– Tổ chức các buổi seminar cấp Tổ bộ môn, cấp Khoa về chuyển đổi số trong hoạt động dạy và học. Mỗi kì các Tổ bộ môn tổ chức seminar có nội dung liên quan đến chuyển đổi số, nhiệm vụ và giải pháp;
– Mời các chuyên gia hoặc phân công cho các nhà khoa học trình độ cao trong Khoa tổ chức báo cáo, trao đổi, chia sẻ về các hoạt động số hóa, chuyển đổi số trong giáo dục. Qua đó nâng cao kiến thức, kĩ năng số hóa, chuyển đổi số cho giảng viên;
– Bên cạnh tổ chức các buổi tập huấn, seminar, các tổ chuyên môn tăng cường sinh hoạt chuyên môn theo chuyên đề xung quanh hoạt động số hóa, chuyển đổi số để nâng cao nhận thức cho đội ngũ giảng viên trong tổ bộ môn;
– Xây dựng nhiệm vụ và giải pháp, cũng như lộ trình thực hiện chuyển đổi số trong từng giai đoạn cụ thể để thực hiện.
(3). Thực hiện số hóa các hoạt động giảng dạy của giảng viên trong Phân hiệu
Để có thể thực hiện chuyển đổi số trong toàn trường một cách hiệu quả và để làm tiền đề cho chuyển đổi số toàn phần trong tương lai thì các Khoa nói chung và các giảng viên nói riêng cần thực hiện một số nhiệm vụ sau:
– Rà soát, điều chỉnh chương trình đào tạo, từ mục tiêu chung, mục tiêu cụ thể đến các chuẩn đầu ra, nhất định sinh viên ra trường phải là một công dân số trong thời đại công nghiệp 4.0. Sau đó thực hiện số hóa mục tiêu, chuẩn đầu ra trên hệ thống;
– Rà soát, điều chỉnh đề cương chương trình đào tạo, trong đó nhất định phải cụ thể hóa thời gian học trực tiếp, thời gian học trực tuyến, môi trường học tập, tương tác giữa thầy và trò như thế nào cho hiệu quả. Sau đó thực hiện số hóa đề cương chi tiết các học phần trên hệ thống quản lí học tập của nhà trường;
– Giảng viên cần số hóa tài liệu, giáo trình học tập, ứng dụng công nghệ trong giảng dạy và đánh giá sinh viên sao cho hiệu quả; thiết kế các video bài giảng để có thể tổ chức đào tạo theo lớp học đảo ngược… Giảng viên cần nâng cao năng lực công nghệ của mình để có thể tạo dựng và tổ chức lớp học trong môi trường số;
– Xây dựng trang Web của các khoa có thể kết nối trong đào tạo, quản lí sinh viên đủ mạnh.
Giáo dục trong bối cảnh cách mạng Công nghiệp 4.0 cần chuyển mình, đổi mới như thế nào, đây là câu hỏi đặt ra và không dễ trả lời cho các nhà giáo dục. Giáo dục công dân số là mối quan tâm không chỉ của giáo dục Việt Nam mà trên toàn thế giới. Chuyển đổi số trong giáo dục nói chung, giáo dục đại học nói riêng là xu hướng đổi mới toàn cầu. Nắm bắt xu hướng, Chính phủ, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã có rất nhiều quyết sách để chỉ đạo, các cơ sở đào tạo đại học đã vào cuộc khá quyết liệt trong xây dựng lộ trình chuyển đổi số của phân hiệu, tập trung mọi nguồn lực để chỉ đạo và thực hiện thắng lợi nhiệm vụ chuyển đổi số thành công toàn phân hiệu trong bước vươn vai chuyển mình đứng dậy đã đạt được nhiều kết quả trong quá trình số hóa, chuyển đổi số trong từng mặt hoạt động, điều hành, quản lí cũng như trong công tác đào tạo sinh viên, bồi dưỡng giáo viên. Phân hiệu đã xác định lấy năm 2023 là năm chuyển đổi số, xây dụng lộ trình, thành lập Ban chỉ đạo, Ban cố vấn để thực hiện nhiệm vụ chuyển đổi số trong tất cả các hoạt động của nhà trường, đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ giáo viên cấp Tiểu học chất lượng cao, xác định nhiệm vụ, xây dựng lộ trình số hóa và từng bước thực hiện chuyển đổi số trong đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ giáo viên tiểu học, đáp ứng sự nghiệp đổi mới giáo dục phổ thông.
