Lao Cai Campus

8 yếu tố ảnh hưởng đến chương trình sử dụng vaccine trên gia cầm

Trong những năm gần đây quy mô chăn nuôi gia cầm ngày càng phát triển dẫn đến trạng nhiều nơi môi trường nuôi bị ô nhiễm, công tác kiểm dịch thú y thì không đảm bảo nên phần lớn người chăn nuôi thường hay bảo vệ gia cầm của mình bằng cách sử dụng vaccine để ngăn ngừa bệnh. Tuy nhiên đa phần người chăn nuôi thường khá chủ quan và cho rằng đàn vật nuôi của mình đã được bảo hộ an toàn nên khi dịch bệnh xảy ra người chăn nuôi thường có xu hướng đổ lỗi cho vaccine mình dùng mà không biết rằng có rất nhiều yếu tố ảnh hưởng dến hiệu quả của chương trình sử dụng vaccine.

Để tăng hiệu quả thành công khi sử dụng vaccine, chúng ta sẽ tìm hiểu một số yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả của một chương trình vaccine, lý giải tại sao đã làm vaccine đầy đủ mà gà vẫn bị bệnh.

1. Chất lượng Vaccine

Chất lượng vaccine phụ thuộc phần lớn vào công nghệ và trình độ của công ty sản xuất. Nếu vaccine không chất lượng thì cho dù có tiêm chủng đầy đủ thì gà vẫn có thể nhiễm bệnh như thường. Vì vậy khi lựa chọn vaccine nên chọn những nhà cung cấp có thương hiệu và uy tín lâu năm trên thị trường.

1

Nếu vaccine không chất lượng thì cho dù bạn có làm đầy đủ gà vẫn có thể nhiễm bệnh như thường

2. Liều lượng sử dụng

Liều lượng quá thấp không đủ kích thích cơ thể sinh miễn dịch. Ngược lại, nếu liều lượng quá cao sẽ dẫn đến tình trạng dung nạp miễn dịch (nghĩa là khi cơ thể tiếp xúc với kháng nguyên, nó không chống lại mà chấp nhận kháng nguyên đó như là 1 phần của bản thân mình).

2

Liều lượng vaccin ảnh hưởng tới hiệu quả của vaccine

Tùy từng loại mầm bệnh cũng như tình hình thực tế của từng khu vực, địa phương, mà cân nhắc chọn liều lượng vaccine cho thích hợp.

3. Bảo quản Vaccine

Một chương trình vaccine hợp lý cũng không phát huy được tác dụng nếu vaccine bị hư hại do việc bảo quản không đúng, vaccine sống có thể bị bất hoạt, hư hại nếu được bảo quản trong những điều kiện bất lợi như bảo quản ở nhiệt độ cao do tủ lạnh bị hư, do mất điện, hoặc vaccine bị tác động trực tiếp bởi ánh nắng mặt trời. Vì vậy, việc bảo quản vaccine phải tuân thủ theo khuyến cáo của nhà sản xuất (thông thường vaccine sống được bảo quản ở 2-80C).

3

Vaccin sẽ mất tác dụng nếu không được bảo quản phù hợp

4. Kỹ thuật cấp Vaccine

Đường cấp

Mỗi loại vaccine được đưa vào cơ thể theo một đường thích hợp. Những vaccine bị phá huỷ bởi dịch dạ dày, dịch ruột thì không đưa vào cơ thể bằng đường uống; những vaccine nhằm kích thích miễn dịch tiết tại chỗ thì không đưa vào cơ thể bằng đường tiêm.

Vaccine không được sử dụng đúng đường không những không tạo được miễn dịch mà còn có thể gây ra những tác dụng không mong muốn nguy hiểm.

4

Kỹ thuật đưa vaccine qua đường tiêm bắp

 Thời điểm cấp

Cấp vaccine quá sớm hay quá muộn đều làm cho khả năng đáp ứng miễn dịch bị ảnh hưởng đáng kể. Tuy mỗi bệnh đều có khuyến cáo thời gian chủng ngừa cụ thể nhưng trong một số ít trường hợp cần thiết, người chăn nuôi vẫn nên linh động điều chỉnh tuỳ thuộc vào dịch tễ, áp lực mầm bệnh của địa phương, sức khỏe đàn gà hiện tại mà đẩy lên sớm hoặc lùi thời gian làm vaccine lại 1 vài ngày cho phù hợp.

Quy trình cấp

Việc cấp vaccine không đúng là nguyên nhân thường gặp, làm cho vaccine không có khả năng bảo hộ cho đàn gà. Một số trại khi chích vaccine, do người công nhân có kỹ năng không tốt hoặc do làm ẩu, đã chích vaccine ra ngoài, hoặc gà chỉ nhận được một phần vaccine nên cũng không có miễn dịch tốt.

Người công nhân đôi khi cũng lấy lộn vaccine, do không đọc kỹ nhãn vaccine. Ngoài ra việc dùng nước pha không đúng khi pha vaccine, cũng làm mất hoạt lực của virus vaccine như dùng nước máy để pha vaccine, chất sát trùng (Flor) trong nước máy sẽ làm virus vaccine mất hoạt lực, không có khả năng tạo miễn dịch cho gà.

5. Kháng thể mẹ truyền

Kháng thể mẹ truyền có ảnh hưởng lớn đến khả năng đáp ứng miễn dịch của đàn gà, việc làm vaccine khi kháng thể mẹ truyền của đàn gà còn cao, sẽ ảnh hưởng đến khả năng nhân lên của virus vaccine, đều này sẽ ảnh hưởng đến khả năng đáp ứng miễn dịch của đàn gà.

5

Kháng thể mẹ truyền có ảnh hưởng lớn đến khả năng đáp ứng miễn dịch của đàn gà

6. Stress và tình trạng sức khỏe vật nuôi

Stress ảnh hưởng đến khả năng đáp ứng miễn dịch của đàn gà như Nhiệt độ và ẩm độ cao, dinh dưỡng không đủ, gà bị nhiễm kí sinh trùng hoặc các bệnh khác.

6

Stress ảnh hưởng đến khả năng đáp ứng miễn dịch của đàn gà

Không nên làm vaccine khi gà bị bệnh, vì lúc này hệ thống miễn dịch của đàn gà bị tổn thương, khả năng đáp ứng miễn dịch kém hoặc sẽ làm cho phản ứng vaccine càng thêm trầm trọng. Một số trường hợp làm vaccine khi gà đang ủ bệnh, sẽ làm cho đàn bùng phát bệnh , gây thiệt hại đáng kể về mặt kinh tế. 

7. Vệ sinh an toàn sinh học

Vệ sinh an toàn sinh học và quản lý đóng vai trò quan trọng trong sự thành bại của trại, vệ sinh chuồng trại kém, chuồng không thông thoáng sẽ làm gia tăng áp lực mầm bệnh trong trại, dẫn đến gà có thể bị mắc bệnh, mặc dù đàn gà đã làm vaccine.

 8. Chủng Vaccine

Một số loại bệnh được gây ra bởi những tác nhân có nhiều chủng khác nhau như IB có khoảng 100 chủng, Salmonella có khoảng 2000 chủng, đôi khi những chủng này không tạo ra miễn dịch chéo, nên bệnh có thể nổ ra nếu virus vaccine không cùng chủng với virus gây bệnh trong vùng.

7

Một số loại bệnh được gây ra bởi những tác nhân có nhiều chủng khác nhau

  

Trên đây là 8 yếu tố làm giảm hiệu quả của chương trình vaccine mà chúng ta cần loại bỏ, hiểu được những nguyên nhân đó sẽ giúp cho người chăn nuôi chủ động hơn cũng như giảm thiểu tối đa những rủi ro không đáng có trong quá trình phòng bệnh cho gà bằng vaccine, từ đó giúp nâng cao năng suất chăn nuôi tăng hiệu quả kinh tế.

Tác giả: ThS. Phan Thu Hương – Khoa Nông Lâm

Newer news items:

Older news items: